กิจกรรมหนึ่งที่ได้ทำในคลาส Ethnography คือให้นักเรียนเลือกที่จะยืนอยู่ในแถวใดแถว หนึ่ง (ห้ามยืนตรงกลาง) โดยอาจารย์จะประกาศคำมาเป็นชุดๆ ชุดละ 2 คำ เช่น คุณเป็น “leader or follower” / “religious or atheist” / “religious or spiritual” / “liberal or conservative” / “theorist or practitioner”/ “masculine or feminine” / “gay or straight” / “straight or queer” / “majority or minority” / “intellectual or not-intellectual” / “feminist or not-feminist”

ผลก็คือ นักเรียนอึดอัดมาก ที่จะต้องเลือกไปยืนอยู่ข้างใดข้างหนึ่ง เพราะคำ 2 คำ แถว 2 แถว ไม่สามารถจำกัดความสิ่งที่พวกเราเป็นได้ หลายคน จากคนที่เคยยืนอยู่ข้าง “religious” ยามที่คำๆนั้น ถูกจับคู่กับ “atheist” กลับย้ายไปอยู่ฝั่ง “spiritual” กันมากมาย เมื่อคำว่า “religious” ดันเปลี่ยนมาคู่ตรงข้ามกับ “spiritual”

บางคน ที่เคยอยู่ข้าง “straight” ยามที่มันจับคู่กับ “gay” ย้ายตัวเองมาอยู่กับคำว่า “queer” ยามที่ต้องเลือกระหว่าง “straight” หรือ “queer”

แต่ที่น่าจะหนักหนาสุดคือ คู่คำที่ว่า คุณนั้น “racist” หรือ “not-racist” แน่นอนว่าหลายคนเลือกไปยืนอยู่ข้าง “not-racist” อาจจะเพราะคิดว่า ตัวเองเปิดกว้างในเรื่องสีผิว แต่ก็มีเพืื่อนๆเราอีกหลายคน ที่เลือกที่จะยืนอยู่ข้าง “racist”

คำถามก็คือว่า เพื่อนๆเราที่ยืนอยู่อีกฝั่งนั้น เขาเป็นพวกตรงข้ามกับเราจริง หรือเปล่า? นิยามของคำว่า “racist” ของเขาคืออะไร? บางที ความ “racist” ของเขา อาจจะไม่ต่างไปจากคำว่า “not-racist” ของเราเลยก็ได้? ดีกรีที่ต่างกัน มุมมองที่ต่างกันนิดเดียวในสิ่งเดียวกัน อาจจะเป็นตัวบังคับ ให้เขาไปยืน อยู่คนละแถวกับเราก็ได้…

เราจะไปตัดสินเขา จากอคติที่มีอยู่ในตัวเรา ได้จริงๆหรือ?

มันไม่ใช่เรื่องง่ายเลยนะ สำหรับคนที่จะเลือกไปยืนอยู่ข้าง racist ในเมื่อ นักเรียนกว่า 30-40 ชีวิตในคลาส มาจากหลากชาติ หลากภาษา หลากสีผิว และทุกคนกำลังจับจ้องคุณอยู่

มันทำให้เราต้องตั้งคำถามกับตัวเองมากมายเหมือนกันว่า เราซื่อสัตย์กับตัวเองแค่ไหน? อคติของเราเป็นยังไง? แนวโน้มที่เราจะตัดสินคนจากความคิดของเราในทันที มันมีอยู่มากมายยังไง? คำนิยามพวกนี้ มันเป็นกรอบบังคับเรายังไงบ้าง? คำอื่นๆล่ะ จะอธิบายตัวเราได้ดีกว่าหรือเปล่า? เราเมื่อวาน เราวันนี้ หรือเราพรุ่งนี้ จะเลือกไปยืนแถวเดิมมั้ย?

แล้วไอ้แถวสองแถวเนี่ยะ มันใช้ในการแบ่งคนได้จริงๆหรือ?